Müasir dövrdə təşkilatların uğuru yalnız maliyyə resursları və ya texnoloji imkanlarla deyil, daha çox insan kapitalının effektiv idarə olunması ilə müəyyən olunur.
Bu baxımdan İnsan Resursları (HR) funksiyası artıq ənənəvi kadr uçotu və sənədləşmə çərçivəsindən çıxaraq, idarəetmənin əsas sütunlarından birinə, eyni zamanda biznesin strateji tərəfdaşına çevrilmişdir.
İlk növbədə qeyd etmək lazımdır ki, HR təşkilat daxilində idarəetmə keyfiyyətinə birbaşa təsir göstərən əsas mexanizmlərdən biridir. Düzgün qurulmuş işə qəbul sistemi, əməkdaşların adaptasiyası, davamlı inkişaf proqramları və obyektiv performans qiymətləndirmə mexanizmləri təşkilatın ümumi effektivliyini artırır. Əksinə, sistemsiz və qeyri-strukturlaşdırılmış HR yanaşması işçi məmnuniyyətsizliyi, yüksək kadr axını və aşağı məhsuldarlıq kimi problemlərə səbəb olur. Bu isə birbaşa olaraq biznes nəticələrinə mənfi təsir edir.
Digər tərəfdən, son illərdə HR-ın rolu daha da genişlənərək “biznes tərəfdaş” səviyyəsinə yüksəlmişdir. HR Business Partner (HRBP) yanaşması çərçivəsində HR mütəxəssisləri artıq yalnız inzibati məsələlərlə məşğul olmur, həm də təşkilatın strateji qərarlarının qəbulunda aktiv iştirak edirlər. Onlar biznes hədəflərinə uyğun insan resursları planlaması aparır, motivasiya və performans sistemlərini təşkilatın məqsədləri ilə uzlaşdırır və dəyişikliklərin idarə olunmasında mühüm rol oynayırlar. Bu yanaşma HR-ı passiv icraçıdan aktiv qərarverici tərəfdaşa çevirir.
İnsan Resurslarının digər mühüm istiqaməti isə əmək qanunvericiliyinə uyğunluğun təmin edilməsidir. Əmək münasibətlərinin düzgün tənzimlənməsi həm işəgötürən, həm də işçi üçün hüquqi təhlükəsizlik yaradır. Əmək müqavilələrinin düzgün tərtib olunmaması, iş vaxtı rejiminin pozulması və ya əmək haqqı ilə bağlı qanunvericiliyin tələblərinə əməl edilməməsi şirkətlər üçün ciddi hüquqi və maliyyə riskləri yarada bilər. Bu baxımdan HR bölməsi yalnız idarəetmə funksiyasını deyil, həm də hüquqi risklərin qarşısını alan preventiv mexanizm rolunu oynayır.
Xüsusilə müasir əmək bazarında rəqəmsallaşma, uzaqdan iş modellərinin genişlənməsi və yeni nəsil əməkdaşların dəyişən gözləntiləri HR funksiyasının daha çevik və innovativ yanaşmalar tətbiq etməsini zəruri edir. Artıq standart və hamıya eyni yanaşma modeli effektiv hesab olunmur. Şirkətlər fərdiləşdirilmiş HR strategiyalarına üstünlük verməli, əməkdaş təcrübəsini (employee experience) prioritetə çevirməlidirlər.
Nəticə etibarilə, İnsan Resursları funksiyası təşkilat daxilində üç əsas istiqamətdə kritik rol oynayır: idarəetmənin effektivliyinin təmin edilməsi, biznes strategiyasına uyğun tərəfdaşlıq və hüquqi risklərin idarə olunması. Bu üç istiqamətin balanslı və peşəkar şəkildə qurulması isə təşkilatların uzunmüddətli və dayanıqlı inkişafının əsas şərtlərindən biri kimi çıxış edir.
Müasir dövrdə İnsan Resurslarına yalnız inzibati funksiya kimi yanaşmaq artıq aktual deyil. HR həm idarəetmənin keyfiyyətini müəyyən edən əsas mexanizm, həm də biznes nəticələrinə birbaşa təsir edən strateji tərəfdaşdır. Bununla yanaşı, əmək qanunvericiliyinə düzgün riayət olunması HR funksiyasını təşkilatlar üçün hüquqi risklərin idarə edilməsində əvəzolunmaz edir.
Anar Abasəliyev
Xəzər Universiteti Dünya Məktəbi MMC-nin İnsan Resursaları Departamentinin rəhbəri və HR eksperti
